Recydywa

To, co już raz się zdarzyło, z pewnością się powtórzy, na tym właśnie polega recydywa. Tak jest w większości przypadków, w wielkiej, jak i małej skali. Powtarzane jest to, co dobre, choć zwykle w sposób niezbyt zauważalny, traktowane jako naturalne i normalne. Powtarzanie dzieje się nawet wówczas, gdy to, co ma być powtórzone, wcale nie jest atrakcyjne, miłe i przyjemne, lecz jest wręcz niechciane. Historia lubi się powtarzać i wiecznie się powtarza, choć zmieniają się okoliczności, ludzie, czas i miejsce. Z wolności dość łatwo i gładko przechodzimy do niewoli, okupacji lub dyktatury, następnie znowu, zwykle z mniejszym lub jednak większym trudem i wysiłkiem powracamy do wolności, a gdy ta już się rozgości, to znowu wydarza się coś ekstra, co wszystko zmienia, burzy ład i porządek. Problem polega na tym, że tęsknimy za tym, czego akurat nie mamy, nawet za czymś złym, bo za dużo dobra i normalności też potrafi się porządnie znudzić. Gdy to, co wcześniej chcieliśmy mieć, już osiągniemy, wtedy zapominamy o tym, by tym dobrem cieszyć się z całych sił, pielęgnować je i wzmacniać, by trwało na zawsze. Trzeba ludzi edukować, w sposób świecki traktować państwo i wszystko, co z nim jest związane, uczyć wrażliwości, empatii, otwartości na drugiego człowieka i jego różnorodność, na odmienność, inność, a nawet ułomność. I choć tego wszystkiego teoretycznie nauczają wszystkie religie świata, to jednak czynią to na tyle nieudolnie, że ta nauka w ogóle nie działa. Realizowany jest interes ludzi, którzy są u władzy, bo przecież każdy kościół ma władców i zwykle też cieszy się automatycznym, bezwarunkowym autorytetem ludu. Często właśnie z powodów religijnych i w imię religijnych ideałów na świecie cały czas toczą się wojny, a ludzie zabijają się nawzajem z powodu odmiennych poglądów, braku chęci i możliwości dogadania się, nawet wówczas, gdy władają tym samym językiem.

(Czytaj też „Powtórzenia”)